In het nu volgende reageren we op het artikel van De Jong et al.1, dat een reactie is op het proefschrift van Luc Koning. We stellen het op prijs dat er nu ruimte is voor discussie die eerder niet werd aangegaan. Discussie over publicaties beschouwen we als de basis van het wetenschappelijke discours.
Over de auteurs
Dr. Luc Koning is verbonden aan het Pravoo Nederland. E-mail: info@pravoo.nl.
Prof. dr. Ben A.M. Maassen is als emeritus hoogleraar verbonden aan het Centre for Language and Cognition Groningen (CLCG), Rijksuniversiteit Groningen, en de School of Behavioral and Cognitive Neurosciences (BCN), Universitair Medisch Centrum Groningen. E-mail: b.a.m.maassen@rug.nl.
De wetenschappelijke evidentie
Het is aan het begin van onze reactie belangrijk om te starten met het eind van het artikel van De Jong et al. waar gesteld wordt: “Scholen, leerkrachten en professionals in de geestelijke gezondheidszorg worden er voortdurend op gewezen dat zij ‘evidence-based’ of op zijn minst ‘evidence-informed’ moeten werken. Van onderzoekers mag dan verwacht worden dat zij het best mogelijke bewijs leveren voor de beweringen die zij doen.”
In het proefschrift is een aanzet gegeven om op empirische basis de gerichtheid op het streven naar een zo hoog mogelijke leessnelheid te relativeren. Er wordt in het proefschrift niet beweerd dat leessnelheid onbelangrijk is, maar er worden twijfels geuit over het nut van expliciete snelheidstraining. De verkregen onderzoeksresultaten en daarbij gehanteerde methode en criteria worden volledig transparant weergegeven, evenals de onzekerheidsmarges, zodat optimaal voldaan wordt aan de evidence-based en informed-based standaarden. De door De Jong et al. verlangde evidentie zou ook verwacht mogen worden ter onderbouwing van de huidige gerichtheid op de maximale leessnelheid. Hoewel zowel in de Brede Vakinhoudelijke Richtlijn Dyslexie (Scheltinga et al., 2021, p. 55) als in daarop gebaseerde uitwerkingen, zoals die van Dyslexie Centraal (2026), de NKD-werkkaarten (Scheltinga et al., 2021, kaart 2, 3/3) en het reguliere leesonderwijs (Koning, 2024, p. 65), veel nadruk wordt gelegd op de maximale leessnelheid, het zo snel mogelijk lezen en expliciete snelheidstrainingen (Zeguers et al., 2016), wordt nergens onderbouwd dat deze nadruk noodzakelijk is voor functioneel of begrijpend lezen, noch welke minimale leessnelheid daarvoor vereist zou zijn. Daarom kan niet worden gesteld dat deze onderwijsdoelen en -methoden, die gericht zijn op het maximaliseren van leessnelheid, evidence-based of evidence-informed zijn.