Stress op het werk
Samenvatting
Begeleiders van mensen met autisme en/of een verstandelijke beperking ervaren vaak veel werkgerelateerde stress. Stress heeft een negatief effect op het welzijn van begeleiders en de kwaliteit van de begeleiding. Het is dus van belang om in te zetten op het verminderen van stress bij begeleiders. Binnen dit project werd een workshop van drie sessies aangeboden aan begeleiders. De workshop, gebaseerd op principes van Acceptance and Commitment Therapy (ACT), heeft als doel om beter te leren omgaan met stress en spanning op het werk.
In dit onderzoek is geëvalueerd hoe tevreden deelnemers zijn over de ACT-workshop. Daarnaast wordt onderzocht of de beoogde doelen behaald zijn en wat het effect is van de workshop op het vlak van mentaal welzijn. Voor en na het volgen van de ACT-workshop vulden 45 medewerkers een online vragenlijst in. Ter controle vulden 22 medewerkers twee keer dezelfde vragenlijst in zonder de workshop te volgen.
Uit het kwantitatief vragenlijstonderzoek blijkt dat de meeste deelnemers redelijk tevreden waren over de ACT-workshop. De meerderheid van de deelnemers geeft aan (iets) meer psychologische flexibiliteit te ervaren, (iets) beter te kunnen omgaan met stress en (iets) beter te kunnen omgaan met cliënten. Veel deelnemers rapporteerden bij de start al een hoge mate van psychologische flexibiliteit, weinig burn-outklachten en psychische klachten. Hierdoor is er weinig vooruitgang mogelijk. Er is op groepsniveau dan ook geen duidelijke verbetering op deze uitkomstmaten te zien. Toch heeft de ACT-workshop voor een deel van de groep wel een positief effect. Vooral begeleiders met mentale gezondheidsklachten hebben mogelijk baat bij de workshop.
Verder onderzoek is nodig om uit te zoeken of de workshop aanbieden aan een specifieke doelgroep of een uitgebreider programma tot duidelijkere resultaten op het vlak van mentaal welzijn leidt.
Kernwoorden: Acceptance and Commitment Therapy, psychologische flexibiliteit, werkgerelateerde stress, mentaal welzijn op het werk
Over de auteurs
Dr. Jarymke Maljaars is postdoc-onderzoeker bij de Academische Werkplaats Autisme (KU Leuven). Daarnaast werkte ze ten tijde van het onderzoek als orthopedagoog bij GAUZZ, UPC Z.org KU Leuven en werkt ze momenteel als senior onderzoeker bij Lunet (Nederland). E-mail: jarymke.maljaars@kuleuven.be.
Katleen Van Gorp werkte ten tijde van het onderzoek als orthopedagoog en agogisch beleidsmedewerker bij De Vijver vzw, als zelfstandig autismedeskundige en als klinisch psycholoog binnen de eerstelijns psychologische zorg. Ze werkt momenteel bij Monnikenheide-Spectrum. E-mail: katleen.van.gorp@emmaus.be.
Dr. Ann De Roeck is werkzaam als directeur expertisecel bij De Vijver vzw. E-mail: ann.deroeck@devijvervzw.be.
Dr. Sara Van der Paelt is postdoc-onderzoeker bij de Academische Werkplaats Autisme (UGent). E-mail: sara.vanderpaelt@ugent.be.
Prof. dr. Ilse Noens is gewoon hoogleraar orthopedagogiek aan de KU Leuven en promotor van de Academische Werkplaats Autisme. E-mail: ilse.noens@kuleuven.be.
Praktijklessen
- Het is van belang dat zorgorganisaties investeren in hun medewerkers en inzetten op het verminderen van (werkgerelateerde) stress.
- Een workshop gebaseerd op principes van Acceptance en Commitment Therapy/Training (ACT) leert begeleiders om negatieve emoties of ervaringen te accepteren, de controle over hun gedachten los te laten, zich meer bewust te zijn van wat echt belangrijk voor hen is en daarnaar te handelen.
- Het volgen van een ACT-workshop is zinvol voor begeleiders met duidelijke klachten op het vlak van mentaal welzijn.
- Niet alle deelnemers hebben van de ACT-workshop geprofiteerd. Dit houdt in dat de organisatie oog moeten blijven houden voor de individuele behoeften van begeleiders.